Toplum, Bilim ve Tarihçi

-
27

Tarihçi kimdir? Tarihi kimler yapar? Tarih nasıl yazılır? Bu sorulara her dönemde toplumların doğa ve diğer insan topluluklarıyla ilişkilerine göre değişen farklı yanıtlar verilmiştir.[1]

En eski çağlardan itibaren, tarihi yazanlar, ender istisnalar dışında, tarihi yapanlardan farklı kimseler oldular. Rönesans’a, hatta Aydınlanma çağına kadar tarihi kralların, hanların, sultanların vb. yaptığı kabul ediliyor ve yapılanları da “vakanüvis”, “kronik yazarı”, “salnameci” (“annalist”) gibi adlar altında bilge görevliler yazıyordu. Oysa bu tarih anlayışı özgür düşüncenin ilk kez ortaya çıktığı Eski Yunan’da “bilim” sayılmamış, Aristo’nun Ortaçağ’a da egemen olacak eleştirilerine yol açmıştı. Öyle ki, Osmanlı ulemasının “muallim-i evvel” dediği bu büyük düşünür, aslında tarihçiliği değil de, “şiir”i “bilim” sayıyordu. Çünkü tarih “özel”i anlatıyor, buna karşılık şiir ve trajedi soyut, evrensel kavramlar üreterek “genel”i saptamaya çalışıyordu. Bilim de ancak genel ve evrensel olabilirdi.[2]

---Değerli okuyucumuz, bu yazının devamı erişime kısıtlanmıştır. Yazının tümüne ulaşmak için lütfen dergimizi edininiz.---